De eerste Burgermanifesten
Analyse van drie baanbrekende politieke werken.

Toen Guy Verhofstadt in het begin van de jaren ’90 zijn burgermanifesten publiceerde, reageerde de politieke wereld als door een horzel gestoken. De invloed van deze manifesten op het debat en op het beleid van ons land was onmiskenbaar. Er verschenen 3 burgermanifesten, het eerste in ’91, het tweede in ’92 en tot slot het derde in ’94.

Toen in ’99 Guy Verhofstadt Premier van ons land werd, herinnerde men hem terecht regelmatig aan de stellingen die hij ingenomen had in die politieke geschriften. Er ontstond echter ook een zeer eenzijdige lezing, waarbij conservatieve krachten zich meester probeerden te maken van deze geschriften. Zij die oreerden dat Guy Verhofstadt “zijn eigen manifesten verraden had”, bleken zelden de geschriften zelf gelezen te hebben.

Als we nu 12 jaar later de 3 burgermanifesten ontleden zien wij een heel ander beeld. Zowat 40% van alle voorstellen werd gerealiseerd, ofwel door Guy Verhofstadt zelf ofwel onder zijn invloed. Vervolgens zijn er nog eens 40% die nog niet of slechts gedeeltelijk gerealiseerd werden. Deze voorstellen behoren nog steeds tot de streefpunten van Guy Verhofstadt en maken onlosmakelijk deel uit van het programma van Open Vld.

Wanneer men er rekening mee houdt dat Open Vld in het tweetalige federale parlement slechts 14% van de stemmen heeft, kan men alleen maar besluiten dat Guy Verhofstadt al een mooie score neergezet heeft.

Tot slot is er de 20% waar we vandaag tot andere inzichten zijn gekomen. Deels omdat de maatschappij geëvolueerd is, deels omdat er een onvoldoende draagvak voor bestaat. Dat heeft ongetwijfeld te maken met het feit dat we na 12 jaar in een andere wereld leven, die vaak andere antwoorden vraagt of die collectief tot andere inzichten komt. Andere ideeën werden bijgesteld door een congres van Open Vld. Was het immers niet een van de kernpunten van de burgerdemocratie dat de leden meer macht moesten krijgen? Op die manier kwam men bijvoorbeeld terug op het punt dat de provinciebesturen afgeschaft moesten worden. Tot slot had je de enkele ideeën die bij nader inzien niet zo goed waren. Het bekendste voorbeeld is uiteraard het recht van de burger om uit de staat te stappen.

Wat rest zijn drie visionaire geschriften, waarvan de eerder rauwe oppositiestijl misschien voorbijgestreefd is en ook niet meer strookt met de rijpere persoonlijkheid van Guy Verhofstadt, maar die inhoudelijk geschiedenis geschreven hebben en dit in de toekomst nog zullen doen.

Hiernaast vindt u alle ideeën uit de drie manifesten, ingedeeld volgens gerealiseerd, blijvende strijdpunten en tot slot punten die gedateerd zijn.